1-sentabrdan avtomobilga gaz quyishda nimalarga e’tibor berish kerak?

2026-yil 1-sentabrdan yoqilg‘i quyish shoxobchalari faoliyatida xavfsizlik va raqamli nazoratga oid yangi talablar kuchga kiradi. Bu o‘zgarishlar, avvalo, avtomobil egalarining hayoti va sog‘lig‘ini himoya qilish, gaz quyish jarayonini shaffoflashtirish hamda texnik jihatdan xavfli transport vositalariga yoqilg‘i quyilishining oldini olishga xizmat qiladi. Mazkur tartib O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 18-iyundagi 315-son qarori bilan belgilangan. Qarorda yoqilg‘i quyish shoxobchalari va gaz to‘ldirish inshootlarida xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha yangi minimal talablar hamda avtomobillarga gaz to‘ldirish kompressor shoxobchalarida “U-Gaz” avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish tartibi belgilangan. Eng muhim o‘zgarish: gaz quyish jarayoni raqamli nazorat qilinadi “U-Gaz” apparat-dasturiy majmuasi orqali avtomobillarga siqilgan gaz sotilishi real vaqt rejimida nazorat qilinadi. Tizim gaz tarqatish ustunlari — dispenserlardan ma’lumot oladi. Bu, avvalo, halollik va shaffoflikni oshirishga xizmat qiladi. Haydovchi uchun gaz quyish jarayoni raqamli hisob va avtomatlashtirilgan nazoratga tobora ko‘proq bog‘lanadi. Haydovchi 1-sentabrdan nimalarga e’tibor berishi kerak?

1. Gaz balloningiz texnik ko‘rikdan o‘tgan bo‘lishi kerak.

“U-Gaz” tizimi orqali navbatdagi texnik ko‘rikdan o‘tmagan avtomobilga siqilgan gaz quyilishi aniqlanishi mumkin. Shuning uchun avtomobil egasi gaz ballonining texnik ko‘rik muddati o‘tmaganligini oldindan tekshirishi maqsadga muvofiq.

2. Gaz uskunasi avtomobilga qonuniy o‘rnatilgan bo‘lishi kerak.

Agar avtomobil siqilgan gazda harakatlanishga moslashtirilgan bo‘lsa, bu moslashtirish tegishli ruxsatlarga ega bo‘lishi va avtomobilning texnik hujjatlaridagi yoqilg‘i turiga mos kelishi kerak.

3. Ballonga me’yoridan ortiq bosimda gaz quyilmasligiga e’tibor bering.

“U-Gaz” tizimi gaz balloniga ruxsat etilgan bosimdan ortiq, ya’ni 20 MPa dan yuqori bosimda gaz to‘ldirish holatini aniqlash imkonini beradi. Narxlar va iste’molchi manfaatlari Yangi tizim faqat xavfsizlikni emas, balki gaz sotish jarayonining shaffofligini ham kuchaytiradi. “U-Gaz” tizimi orqali operator yoki dispenserlardan olinadigan ma’lumotlar asosida siqilgan gaz narxlarini sun’iy ravishda oshirish holatlarini aniqlash imkoniyati nazarda tutilgan. Bu oddiy haydovchi uchun muhim yangilikdir: raqamli hisob, real vaqt rejimidagi nazorat va qoidabuzarliklarni aniqlash mexanizmi iste’molchi manfaatlarini himoya qilishga xizmat qiladi. Eskirgan va xavfli uskunalardan foydalanish cheklanadi 2026-yil 1-sentabrdan barcha turdagi yoqilg‘i quyish shoxobchalari va gaz to‘ldirish inshootlarida xizmat muddati tugagan yoki ishlab chiqarilgan sanasi aniq bo‘lmagan ortiqcha bosim ostida ishlaydigan uskunalardan foydalanishni 2030-yil 1-yanvargacha cheklash choralarini ko‘rish belgilangan. Bu oddiy haydovchi uchun bevosita ko‘rinmaydigan, ammo juda muhim himoya chorasi. Yoqilg‘i quyish shoxobchasidagi xavfsizlik darajasi oshgani sari haydovchi va yo‘lovchilar uchun xavf ham kamayadi. Fuqarolar nimalarni bilib qo‘yishi kerak? 1-sentabrdan keyin gaz shoxobchasiga borgan haydovchi quyidagi jihatlarga e’tibor berishi maqsadga muvofiq:

• gaz ballonining navbatdagi texnik ko‘rik muddati o‘tmaganini tekshirish; • gaz uskunasi avtomobilga qonuniy va tegishli tartibda o‘rnatilganiga ishonch hosil qilish; • avtomobilning texnik hujjatlaridagi ma’lumotlarga e’tibor berish; • gaz quyish vaqtida me’yoridan ortiq bosimga yo‘l qo‘yilmasligini nazorat qilish; • gaz quyish jarayonida narx va hisob-kitobning shaffofligiga e’tibor berish.

Mazkur talablarning asosiy maqsadi haydovchiga qo‘shimcha to‘siq yaratish emas, balki xavfsiz va qonuniy foydalanishni ta’minlashdir. Yangi tartibning asosiy afzalliklari Mazkur qarorning asosiy ijobiy jihati — xavfni hodisa sodir bo‘lgandan keyin emas, balki oldindan aniqlash imkoniyatining kuchayishidir. “U-Gaz” tizimi orqali: gaz sotilishi real vaqt rejimida hisobga olinadi; texnik ko‘rikdan o‘tmagan avtomobillarga gaz quyilishining oldi olinadi; ruxsatsiz yoki talabga javob bermaydigan gaz uskunalaridan foydalanish aniqlanadi; ballonlarni ortiqcha bosimda to‘ldirish holatlari nazorat qilinadi; gaz narxini sun’iy oshirish kabi qoidabuzarliklarni aniqlash imkoniyati paydo bo‘ladi; aniqlangan xavfsizlik muammolari haqida vakolatli organlarga tezkor elektron axborot beriladi. Shuningdek, yoqilg‘i quyish shoxobchalari uchun yong‘in, texnik, sanoat va ekologik xavfsizlik bo‘yicha minimal talablarning belgilanishi haydovchilar uchun xavfsizroq xizmat ko‘rsatish muhitini yaratadi. Ularning asosiy ijobiy tomoni — raqamlashtirish, shaffoflik, texnik xavfsizlik va oldini olish mexanizmlarining kuchaytirilishidir. Shu sababli avtomobil egasining eng to‘g‘ri pozitsiyasi — yangi tartibdan xavotirlanish emas, balki undan foydalanishdir. Gaz ballonining texnik ko‘rigini o‘z vaqtida o‘tkazish, gaz uskunasini qonuniy va soz holatda saqlash hamda talabga javob beradigan shoxobchalardan foydalanish orqali haydovchi, eng avvalo, o‘z hayoti, yo‘lovchilari va avtomobilining xavfsizligini ta’minlaydi.   Ohangaron tuman adliya bo‘limi Bosh maslahatchisi Azamov Abdulhay Baxtiyorjon o‘g‘li